Geschiedenis die letterlijk onder onze voeten verdwijnt - NLMagazine/Flevoland, Voormalige Zuiderzee, Erfgoederen - Stel je eens voor, je loopt over een akker in Flevoland en onder je voeten ligt een eeuwenoud schip. Geen mythe, maar werkelijkheid. Onder de bodem van Flevoland, de voormalige Zuiderzee, liggen tientallen eeuwenoude schepen diep verborgen in de klei en zijn de stille getuigen van de tijd dat de polder nog zee was.
Archeologen slaan alarm. Immers, de wrakken raken steeds sneller beschadigd doordat het grondwaterpeil daalt. Redt Flevoland zijn verborgen vloot nog op tijd?
Normaal blijft hout in natte, zuurstofarme grond eeuwenlang bewaard. Maar bodemdaling, klimaatverandering en ontwatering zorgen ervoor dat zuurstof nu bij het hout kan komen. Het gevolg is dat schimmels en bacteriën de schepen langzaam wegvreten. “De wrakken verpieteren in razend tempo,” waarschuwt maritiem archeoloog Yftinus van Popta. “Als we nu niets doen, valt er straks niets meer te onderzoeken.”
Race tegen de klok
Volgens Van Popta is opgraven soms de enige optie. In het wrak ‘De Fiducie’ leverde dat ooit honderden alledaagse voorwerpen op. Geen goud of diamanten, maar het verschafte wel een unieke inkijk in het toenmalige leven aan boord. Toch houdt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vast aan behoud in de bodem. “Opgraven is echt een laatste redmiddel,” zegt archeoloog Wouter Waldus. Bij een kwart van de wrakken is het grondwater al kunstmatig hoog gehouden, met succes.
Niet overal bescherming
Probleem is dat veel wrakken op landbouwgrond liggen. Boeren werken niet altijd mee en soms blijft actie uit, zelfs als duidelijk is dat een wrak snel verdwijnt. Minister Eppo Bruins (OCW) noemt de scheepswrakken ‘van groot belang’ en belooft dat ze allemaal gemonitord worden. Toch blijft Van Popta somber: “Als er niet snel ingegrepen wordt, is er over tien jaar misschien nog maar weinig van deze geschiedenis over.”
Bron: Erfgoedstem
