NLMagazine/Lifestyle & Gezondheid - Veel mensen slikken dagelijks medicijnen zonder te weten dat sommige daarvan op de lange termijn het risico op dementie flink kunnen verhogen. Niet alleen één pil, maar vooral de combinatie van meerdere middelen zorgt voor problemen. In verzorgingshuizen zien we regelmatig bewoners die twintig tot dertig verschillende medicijnen slikken. Dat is geen uitzondering, maar een hardnekkig patroon dat de hersenen langzaam aantast.
Medicijnen die de belangrijke boodschapper in de hersenen blokkeren
Een eerste groep middelen remt de stof acetylcholine. Dat is een boodschapperstof die cruciaal is voor geheugen, aandacht en leerprocessen. Wanneer je deze stoffen langdurig onderdrukt, stijgt de kans op dementie duidelijk. Bekende voorbeelden zijn de antihistamine in veel slaap- en allergietabletten (zoals middelen met diphenhydramine), bepaalde antidepressiva en medicijnen tegen een overactieve blaas. Mensen slikken ze soms jarenlang voor slapeloosheid of lichte klachten en merken pas later dat hun geheugen achteruitgaat. Wat begint als een bijwerking, lijkt dan op ouderdom.
Benzodiazepinen en hun invloed op de hersenen
Een tweede groep zijn de benzodiazepinen. Denk aan middelen als diazepam (Valium) en alprazolam (Xanax). Ze worden voorgeschreven bij angst, slapeloosheid of epilepsie. Ze dempen het centrale zenuwstelsel en de hersenen. Onderzoeken laten zien dat langdurig gebruik het risico op dementie merkbaar verhoogt. De stoffen maken de hersenen trager en minder flexibel. Veel ouderen krijgen ze voorgeschreven, terwijl de bijwerkingen op het geheugen zelden goed worden uitgelegd.
Maagzuurremmers en cognitieve achteruitgang
Protonpompremmers, de bekende maagzuurremmers zoals omeprazol (Losec) en esomeprazol (Nexium), vormen een derde groep. Ze worden massaal geslikt bij brandend maagzuur en indigestie. Steeds meer aanwijzingen wijzen erop dat langdurig gebruik de kans op cognitieve achteruitgang vergroot. De precieze mechanismen zijn nog niet helemaal helder, maar de link met een hoger dementierisico komt in meerdere studies terug. Toch blijven deze middelen vaak jarenlang op het recept staan, terwijl de onderliggende oorzaken van maagklachten zelden worden aangepakt.
Opioïden die de hersenen dempen
De vierde groep zijn opioïden zoals morfine en oxycodon. Deze middelen dempen de hersenen sterk. Ze beïnvloeden de cognitieve functies en kunnen bij langdurig gebruik het risico op dementie verhogen. Ook anesthetica die tijdens operaties worden gebruikt, vallen hieronder. Mensen die chronische pijn hebben, raken soms jarenlang aan deze stoffen gewend. De prijs voor die pijnstilling kan een langzame aantasting van het geheugen zijn.
Het gevaar van meerdere medicijnen tegelijk
Het grootste probleem is niet altijd één middel, maar de optelsom. Specialisten kijken vaak alleen naar hun eigen vakgebied. De cardioloog schrijft iets voor de bloeddruk, de psychiater iets voor de stemming, de uroloog iets voor de blaas. Niemand kijkt naar de totale last op de hersenen. Bijwerkingen van geneesmiddelen zijn verantwoordelijk voor een fors deel van de ziekenhuisopnames en staan hoog op de lijst van doodsoorzaken. Ongeveer negentig procent van de onverwachte bijwerkingen wordt nooit gemeld. Duizeligheid, verstopping, valpartijen en geheugenproblemen worden dan al snel toegeschreven aan ”ouder worden”.
Voeding als echte oorzaak van chronische klachten
De meeste chronische ziekten ontstaan niet door een tekort aan medicijnen, maar door jarenlange blootstelling aan ultrabewerkte voeding, suiker en gebrek aan echte voedingsstoffen. Medicijnen bestrijden vaak alleen de symptomen die die leefstijl veroorzaakt. In verzorgingshuizen waar suiker en bewerkte producten drastisch worden verminderd, zien medewerkers dat bewoners soms medicijnen kunnen afbouwen. Hun energie keert terug, het geheugen stabiliseert en de behoefte aan pillen daalt. Dat is geen toeval. Een voeding die de ontstekingsprocessen in het lichaam tot rust brengt, ontlast ook de hersenen.
Wat je zelf kunt doen
Laat nooit op eigen houtje medicijnen stoppen. Bespreek met een arts die naar het totaalplaatje kijkt of afbouw mogelijk is. Vraag om een overzicht van alle middelen en check op interacties. Kijk kritisch naar slaappillen, maagzuurremmers en middelen tegen lichte angst of een overactieve blaas. Vaak zijn er natuurlijkere routes: betere slaaphygiëne, voeding die de maag rustig houdt, beweging en stressverlaging. Een voedingspatroon met weinig suiker en veel echte voeding is de basis. Dat vermindert de noodzaak van veel pillen en beschermt tegelijk de hersenen.
Bron: HealthWatch
