Gebruikerswaardering: 4 / 5
Door Jos de Jong - NLMagazine, Lifestyle & Gezondheid - Er is iets geruststellends aan een wereld waarin alles schijnbaar zijn juiste plaats heeft. Immers, artsen schrijven voor wat de richtlijn dicteert, rechters bevestigen wat de minister besluit en de burger neemt gedwee wat hem wordt voorgeschreven, in de overtuiging dat dit alles het resultaat is van zorgvuldige afweging, nuance en wetenschappelijke zuiverheid. Tot er een huisarts als Jan Vingerhoets opstaat, die zich afvraagt of die overtuiging nog wel klopt.
Wat is er aan de hand
Het voorschrijven van ivermectine, een middel dat al decennialang zijn nut bewijst tegen parasieten, maar dat tijdens de coronapandemie plots verboden werd. Niet omdat het giftig was, niet omdat het gevaarlijk was, maar omdat het niet de juiste zegening had ontvangen van de farmaceutische priesterorde.
En dus sprak de Raad van State die uitlegde dat er nu eenmaal regels zijn en vervolgens Vingerhoets beboette met een bedrag van € 3000,=. Geen wereldbedrag, maar wel genoeg om iemand die een andere mening is toegedaan, te laten voelen wie er in dit land bepaalt hoe en op welke wijze genezing tot stand mag komen.
Afwijkend voorschrijven medicatie
De ironie wil dat artsen dagelijks middelen off-label voorschrijven; antidepressiva tegen slapeloosheid, bloeddrukverlagers tegen angst, anti-epileptica tegen zenuwpijn etc etc etc. Niemand die daar een wenkbrauw bij optrekt, zolang de stof maar door de juiste fabriek wordt geproduceerd en de verpakking de juiste logo’s draagt. Het probleem is dus niet het voorschrijven buiten de richtlijn, het probleem is het voorschrijven buiten de orde.
Leunen op anderen
De Raad van State baseerde zich op een advies van het Nederlands Huisartsen Genootschap, dat op zijn beurt leunde op het OMT, dat leunde op de minister, die leunde op de industrie die toevallig de middelen leverde die wél mochten. Zo ontstaat een kring van zekerheid die zichzelf eindeloos bevestigt. Er is geen ruimte voor twijfel, want twijfel is besmet.
Vertrouwen vs verdacht
Vingerhoets wordt verweten dat hij zijn patiënten vroeg hun dossiers aan te passen. Dat klinkt schimmig tot je hoort dat het de patiënten zelf waren die dat verzochten, om hun arts te beschermen. In een normaal land zou dat getuigen van vertrouwen. In Nederland geldt het als verdacht.
De rechter echter, besloot de getuige-deskundige, een gerenommeerd epidemioloog, aanvankelijk niet aan het woord te laten. Tijdgebrek, heet dat dan. Een pragmatische manier om de complexiteit buiten de deur te houden. Want stel je toch eens voor dat iemand de zorgvuldig bestudeerde gedachtegang met feiten zou ondersteunen.
Genezen vs gehoorzamen
Het vonnis was dus niet alleen juridisch, maar ook symbolisch. Het bevestigde dat de moderne geneeskunde niet langer draait om genezen, maar om gehoorzamen wat hem/haar wordt opgelegd. Een arts die naar eer en geweten handelt en zich niet onderwerpt aan een opgelegd systeem, wordt eerder als gevaarlijk dan moedig gezien. Menselijkheid in de vorm van luisteren, proberen, hopen kan nu dus wel degelijk een overtreding zijn.
We noemen dit ‘Evidence-based medicine’. Maar in werkelijkheid lijkt het eigenlijk veel meer op ‘authority-based medicine’, een systeem waarin bewijs pas telt als het door de juiste instanties is goedgekeurd. Val je als arts buiten het systeem, dan wordt je gecorrigeerd, niet zozeer omdat de arts in de ogen van het systeem ongelijk heeft, maar omdat hij/zij ongehoorzaam is en dus buiten het boekje werkt/valt.
Raar eigenlijk, dit soort ongemakkelijke waarheden; de Raad van State heeft arts Vingerhoets niet gestraft omdat hij patiënten schaadde, maar omdat hij zich niet hield aan het gezag van het systeem, aan de onschendbare pillenfabriek en haar schaapachtige volgers.
Misschien is dat wel de echte ziekte van onze tijd. We blijven schijnbaar liever ziek en volgen een voorgeschreven protocol, dan dat we genezen tegen de regels in.
