Foto: marchmeena29 / Getty Images / iStock - NLMagazine, Zorg in Nederland en onverzekerden - Demissionair minister Daniëlle Jansen (VWS), bijt zich vast in een wetsvoorstel dat de zorg voor de meest kwetsbaren onder ons (mensen zonder zorgverzekering en onverzekerbare vreemdelingen) aanzienlijk moet verbeteren.
Maar het wordt niet alleen een kwestie van meer zorg, het gaat ook om voorkomen dat mensen überhaupt zonder verzekering komen te zitten. De minister heeft een plan om deze zorg te verbeteren èn te voorkomen dat mensen vastlopen in een systeem dat hen vaak uitsluit.
Begin 2026 komen de eerste resultaten van onderzoeken naar een nieuwe zorgregeling, die hopelijk zal bijdragen aan een betere toekomst voor onverzekerden. Maar er is meer. De overheid wil vanaf 2027 € 40 miljoen bezuinigen op de ‘Subsidieregeling Medisch Noodzakelijke Zorg aan Onverzekerden’ (SOV), de regeling die op dit moment nog de zorgkosten van onverzekerden dekt. En zelfs als die regeling in 2027 ophoudt te bestaan, zijn de kosten alleen maar gestegen en zijn er meer onverzekerden dan ooit.
De huidige problematiek
In Nederland is het aantal mensen zonder zorgverzekering de laatste jaren fors gestegen; deze groep heeft vaak minder toegang tot noodzakelijke zorg. Dit leidt uiteindelijk tot een grotere zorgvraag en daardoor zwaardere lasten voor de zorginstellingen. Dit is de situatie die minister Jansen als onwenselijk beschouwt. Haar focus ligt op het aanpakken van deze problemen, maar ze kan dit niet alleen. Immers, het is een klus die vraagt om samenwerking tussen verschillende ministeries, zoals Sociale Zaken en Binnenlandse Zaken.
In dat kader wordt er bijvoorbeeld een plan opgezet voor dakloze EU-migranten, waarbij het vinden van werk of een warme terugkeer naar hun land van herkomst centraal staat. Voor deze initiatieven is van 2026 tot 2028 een budget van € 13 miljoen beschikbaar. Dit budget komt uit de kas van zowel Volksgezondheid als Sociale Zaken en moet bijdragen aan het verbeteren van de situatie voor de meest kwetsbare groepen in Nederland.
Wetsvoorstel: Samenvoeging van regelingen
Om de zorg voor deze groepen te verbeteren, werkt de overheid aan een nieuw wetsvoorstel. Het idee is om de bestaande SOV en de regeling voor onverzekerbare vreemdelingen samen te voegen, zodat er een eenduidig beleid komt. De focus ligt hierbij niet alleen op de hoogte van vergoedingen en zorgkosten, maar ook op het tegengaan van fraude. Want met de verhoogde druk op zorgaanbieders, is het essentieel dat er strikte controle komt.
Het Erasmus MC is begonnen met een onderzoek naar hoe andere Noordwest-Europese landen deze zorg hebben georganiseerd. De resultaten hiervan moeten tegen het einde van 2025 beschikbaar zijn en kunnen mogelijk inzichten bieden voor een betere en efficiëntere aanpak in Nederland.
Fraude en digitale verandering
Een belangrijk punt dat de minister aanstipt, is de fraude die door sommige zorgaanbieders wordt gepleegd. Om dit tegen te gaan, worden er aanvullende eisen gesteld aan zorgaanbieders en vanaf 2025 zal er meer gewerkt worden met digitale declaraties. Dit systeem moet helpen om zorgverleners die verkeerde bedoelingen hebben, snel uit te sluiten. Ook wordt onderzocht hoe informatie gedeeld kan worden met instanties die zich bezighouden met fraude-opsporing.
Het probleem van daklozen en briefadressen
Een ander pijnpunt waar de minister zich mee bezighoudt, is het verlies van zorgverzekeringen door daklozen. In de afgelopen jaren is gebleken dat veel daklozen hun zorgverzekering kwijtraken doordat ze uitgeschreven worden uit de Basisregistratie Personen (BRP) wanneer ze geen vast adres hebben. Dit probleem wordt serieus genomen en samen met de gemeenten worden er maatregelen onderzocht om daklozen beter te ondersteunen. BZK werkt bijvoorbeeld aan een nieuwe handreiking voor gemeenten over hoe om te gaan met het adresonderzoek, zodat niemand onterecht uit de BRP wordt gezet. Mensen die een briefadres verliezen, kunnen zich opnieuw aanmelden en dat proces moet eenvoudiger worden.
Voorlichting en het belang van begrip
Tot slot, en misschien wel het allerbelangrijkste, wordt er gewerkt aan betere voorlichting over de verzekeringsplicht en de financiële regelingen voor onverzekerden. Niet alleen mensen zonder zorgverzekering moeten zich bewust zijn van hun rechten, ook zorgaanbieders moeten weten hoe ze zorgkosten kunnen verhalen. De overheid werkt samen met organisaties als de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) en Pharos aan begrijpelijke uitleg en praktische hulpmiddelen. Er komen nieuwe websites, trainingen, e-learning modules en zelfs webinars om iedereen duidelijk te maken hoe de zorgregelingen werken.
Dit wetsvoorstel is dus niet zomaar een bureaucratische wijziging. Het is een krachtige poging om de zorg toegankelijker te maken voor de mensen die dit het hardste nodig hebben. Het doel is niet alleen een betere toegang tot zorg, maar ook een systeem dat fraude voorkomt en mensen daadwerkelijk helpt en niet alleen nu, maar ook in de toekomst.
Als je het aan minister Jansen vraagt, is het hoog tijd dat we hier als samenleving iets aan doen.
Bronnen:
- Skipr
-Corine Lutz
