Door Jos de Jong - NLMagazine/Erfbelasting - Hogere erfbelasting? Er is toch al belasting geheven op het geld dat je ouders aan je nalaten? M.i. behoort deze melkkoe van de Staat definitief te verdwijnen.
Hoe is het toch in vredesnaam mogelijk dat een groot deel van met name de Nederlandse jongeren vindt dat er toch nog èxtra belasting moet worden geheven over hetgeen hen wordt nagelaten? Worden jongeren de toekomstige filantropen voor de belastingdienst? Ik snap daar niets van. U als lezer wèl?
Het Centraal Planbureau
Het Centraal Planbureau (CPB) onderzocht hoe Nederlanders denken over erfbelasting. De uitkomsten zijn opvallend en in mijn ogen buitengewoon vreemd.
1. Een kleine minderheid wil de erfbelasting afschaffen;
2. Een grotere groep vindt dat erfenissen juist zwáárder moeten worden belast. Vooral de hoogte van de erfenis blijkt daarbij een rol te spelen. Wat betekent dit voor u?
Erfbelasting, gelegaliseerde diefstal of gezonde verstand?
Het blijft een discussie die Nederland blijft verdelen. Er zijn belastingen waar je het nut nog van kunt inzien èn zijn belastingen waarvan je je serieus kunt afvragen of de overheid zich niet simpelweg geld toe-eigent dat haar helemaal niet tóebehoort. Erfbelasting behoort voor veel Nederlanders zonder enige twijfel tot die laatste categorie.
Want laten we eerlijk zijn. Hoe is het te verdedigen dat geld waar tijdens een mensenleven al inkomstenbelasting, vermogensbelasting, btw, accijnzen, gemeentelijke heffingen en talloze andere belastingen over zijn betaald, ná het overlijden nog eens èxtra wordt belast? Wie dat logisch vindt, moet zich eens stevig achter de oren krabben en zich afvragen waarom hij überháupt nog spaart.
De Staat als ongevraagde erfgenaam
Ouders werken vaak tientallen jaren keihard om iets op te bouwen voor hun kinderen en kleinkinderen. Ze leven zuinig, lossen hun hypotheek af, sparen zorgvuldig en laten uiteindelijk een vermogen na. Niet omdat ze vinden dat de Belastingdienst daar nog een flinke hap uit moet nemen, maar juist omdat zij hun nabestaanden iets willen nalaten.
Als ouders hadden gewild dat de Staat een groot deel van hun vermogen zou ontvangen, dan hadden ze dat geld tijdens hun leven wel vrijwillig overgemaakt naar de schatkist. Dat deden ze niet. Ze kozen ervoor hun kinderen en familie te helpen.
Toch gedraagt de overheid zich op het moment van overlijden alsof zij automatisch en zónder toestemming mede-erfgenaam en dus ook mede-eigenaar is terwijl er totaal geen sprake is van enige familieband. En dat alles onder het mom van ‘omdat de wet dat zo bepaalt’.
Veel mensen ervaren dat als niets minder dan gelegaliseerde diefstal.
En toch zijn er mensen die méér belasting willen betalen
Nog opvallender is dat uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat een deel van met name de jongere de Nederlanders juist vindt dat grote erfenissen nóg zwaarder belast mogen worden. Dat roept een opmerkelijke vraag op.
Waarom zou iemand ervoor pleiten dat de overheid nóg meer geld afpakt van een gezin dat een leven lang heeft gespaard? Wie vindt dat de Staat recht heeft op een groter deel van het vermogen van een ander, zou natuurlijk het goede voorbeeld kunnen geven en vrijwillig een extra bedrag overmaken aan de Belastingdienst. Dat kan immers altijd. Maar ‘opmerkelijk genoeg’ gebeurt dat vrijwel nooit. Het is een bijzondere vorm van vrijgevigheid’; gul zijn met andermans geld.
Meer dan € 1.000 miljard staat op het spel
De discussie wordt alleen maar groter. Volgens het CPB zal de komende decennia ruim € 1.000 miljard aan vermogen worden overgedragen aan volgende generaties. Alleen al in 2022 werd circa € 28,5 miljard nagelaten. Dat betekent dat steeds meer Nederlandse gezinnen met erfbelasting te maken krijgen.
Ondertussen gelden in 2026 de volgende tarieven:
-
Partners en kinderen: 10% tot € 158.669, daarboven 20%.
-
Kleinkinderen: 18% en 36%.
-
Overige erfgenamen: 30% en zelfs 40%.
Met andere woorden, de Belastingdienst kan bij sommige nalatenschappen bijna de helft opeisen van geld waar vaak al jarenlang belasting over is betaald.
Dubbel belasten blijft dubbel belasten
Voorstanders spreken over ‘eerlijke herverdeling’. Tegenstanders zien vooral iets heel anders. Zij zien ouders die hun hele leven belasting betalen, vervolgens vermogen opbouwen uit netto-inkomen en daarna ontdekken dat de overheid bij hun overlijden opnieuw haar hand ophoudt.
In vrijwel iedere andere situatie zou het meerdere keren afpakken van hetzelfde vermogen als onacceptabel worden beschouwd. Zodra de overheid het doet, krijgt het ineens de keurige naam ‘Erfbelasting’. Maar een nette naam verandert niets aan het principe.
De echte vraag
De discussie gaat uiteindelijk niet alleen over percentages of belastingtarieven.
De kernvraag is veel eenvoudiger, namelijk “Van wie is nou eigenlijk het geld?”
1. Is het geld van degene die er jarenlang voor heeft gewerkt en zelf bepaalt aan wie hij het nalaat?
2. Of mag de overheid zichzelf automatisch tot mede-erfgenaam benoemen?
Voor veel Nederlanders is het antwoord glashelder. Wie zijn leven lang hard werkt, belasting betaalt en spaart voor zijn kinderen, zou dat vermogen zonder verdere afroming moeten kunnen nalaten. Dat is geen belastingontwijking maar respect voor eigendom, iets wat bij de belasting en dus ook de Staat ver te zoeken is.
En zolang de overheid ook ná iemands overlijden nog een deel van dat reeds belaste vermogen opeist, zullen velen dat blijven zien als precies wat het volgens hen is: Gelegaliseerde diefstal.
