Privacyklachten stijgen explosief - NLMagazine, Privacy en privacyschending - Het beeld dat uit de klachtenrapportage 2025 van de Autoriteit Persoonsgegevens naar voren komt, is op zijn minst ongemakkelijk te noemen en voor wie het een beetje scherp bekijkt zelfs ronduit wrang.
Het aantal meldingen over mogelijke privacyschendingen is in één jaar tijd met 75% gestegen naar ruim 13.500 klachten en tips. Dat is geen kleine toename, maar een duidelijke sprong die laat zien dat het vertrouwen in de omgang met persoonsgegevens onder druk staat. En precies daar wordt het interessant, wat…wie veroorzaakt die druk?
Overheid scoort opvallend hoog in de ranglijsten
Volgens de cijfers staat de overheid op de derde plek van organisaties waarover het meest wordt geklaagd. Bij bezwaarzaken, situaties waarin burgers na een afwijzing of uitblijvende reactie echt doorpakken, staat de overheid zelfs op de eerste plaats.
Dat is opmerkelijk, omdat het hier niet gaat om commerciële partijen waar je simpelweg kunt wegblijven. Het gaat om instanties waar je niet omheen kunt zoals gemeenten, sociale diensten, jeugdbescherming, uitvoeringsorganisaties. Precies de plekken waar burgers worden verplicht om hun meest gevoelige gegevens achter te laten.
Die afhankelijkheidspositie maakt het extra gevoelig. Je kiest er immers niet voor om je gegevens te delen, maar…het móet. En juist daarom ligt de lat voor zorgvuldigheid hoog.
Rechten op papier, vertraging in de praktijk
Een groot deel van de klachten draait om iets wat eigenlijk heel basaal is onder de AVG: het inzagerecht. Burgers vragen op wat er over hen is vastgelegd, of verzoeken om correctie of verwijdering. In theorie moet daar binnen een maand op worden gereageerd, met eventueel een verlenging van twee maanden bij complexiteit, mits dat tijdig wordt gemeld.
In de praktijk gaat dat geregeld mis. Of er komt geen reactie, of te laat, of pas nadat de toezichthouder zelf ingrijpt. En dat is precies het punt dat wringt; veel problemen blijken relatief eenvoudig op te lossen zodra de toezichthouder zich ermee bemoeit. De vraag dringt zich dan op waarom die tussenstap überhaupt nodig is.
Handhaving wordt strenger
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft daarom een onderzoek gestart naar de naleving van het inzagerecht. Op basis daarvan wordt deze zomer besloten of er harder wordt opgetreden, mogelijk met directe boetes. Dat is geen theoretisch scenario meer, maar een duidelijke waarschuwing richting organisaties die de regels wel kennen, maar ze niet altijd consequent naleven.
Vooral gemeenten zitten hier middenin. Zij verwerken dagelijks grote hoeveelheden gevoelige informatie in dossiers rond bijstand, Wmo en jeugdzorg. Juist daar kan vertraging of slordigheid directe gevolgen hebben voor burgers die al in een kwetsbare positie zitten.
De ongemakkelijke conclusie
De kern van het rapport is eigenlijk simpel, maar lastig te negeren: waar burgers het minst aan kunnen ontsnappen, worden de meeste klachten over privacybehandeling ingediend.
Dat de overheid daarbij zo hoog in de ranglijsten staat, is niet alleen een statistisch detail. Het is een signaal dat de uitvoering van privacyrechten in de praktijk nog altijd achterloopt op de wettelijke bedoeling ervan.
Of je dat ‘belachelijk’ noemt of ‘zorgwekkend’, laten we even in het midden, maar dat het wringt, is moeilijk te ontkennen.
Jos de Jong
