Gebruikerswaardering: 5 / 5
NLMagazine, Maatschappij - Het is een moment dat ik al te vaak heb meegemaakt: op een verjaardag, de groep vrouwen die met een knik en een blik hun oordeel vellen. Dit keer gaat het over de nieuwste trend onder tienermeiden: het dragen van topjes waarbij een stukje blote buik zichtbaar is. Het lijkt een onschuldige modekeuze, maar voor mijn generatie roept het meteen herinneringen op aan andere oordelen, andere blikken.
Als mijn dochter met haar nieuwe outfit voor de spiegel staat, zie ik de goedbedoelde bezorgdheid in de ogen van mijn vrienden en familie. "Wat straal je dan uit?" De impliciete boodschap is altijd dezelfde: je lichaam is publiek bezit, en jij hebt daar een verantwoordelijkheid in. Dat je gezien wordt, is niet iets om trots op te zijn, maar iets om je voor te schamen.
In de maatschappelijke discussie over seksualiteit horen we vaak de kreet ‘teach our sons’, leer jongens over respect, grenzen en toestemming. Het is een krachtige oproep, eentje die ik volledig steun. Maar zodra we die boodschap in de lucht hangen, moeten we ons dan niet ook afvragen: wat vertellen we ondertussen aan onze dochters?
Als ouders van dochters staan we voor de complexe taak om hen te beschermen zonder hun seksualiteit te beperken. Maar vaak vervalt deze bescherming in iets anders: in het sturen van een boodschap die hen leert dat hun seksualiteit iets is om te beheersen, iets wat ze moeten verbergen of inperken om zich te conformeren aan een norm die nooit echt eerlijk is. Wat gebeurt er met onze dochters als we hen constant waarschuwen voor de wereld, voor de reacties van anderen, voor de gevaren die schuilen in hun vrijheid?
Een gesprek met een vriend over de seksuele opvoeding van zijn dochter maakte dit pijnlijk duidelijk. Zijn advies? “Wees niet te makkelijk. Je wilt toch geen slechte naam krijgen?” Helaas is dit geen nieuw geluid. Het is de echo van wat wij als meisjes vroeger ook te horen kregen, een boodschap die in feite zegt: “Je seksualiteit is jouw probleem. Jij hebt invloed op wat je overkomt.” Het gevaar van deze benadering is dat het niet alleen onterecht de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer legt, maar ook een onveilig fundament legt voor de seksuele autonomie van jonge vrouwen.
Belle Barbé, pedagoog en expert in seksuele opvoeding, waarschuwt dat we onze dochters niet mogen laten aanpassen aan een scheve norm, die hen tot het object maakt van andermans oordelen. Ze stelt dat het essentieel is om jonge vrouwen te leren dat wat ze aantrekken of hoe ze zich uiten niet de oorzaak is van hoe anderen hen behandelen. Dat kan een ingewikkeld gesprek zijn, maar het is noodzakelijk. Want de waarheid is hard: je kunt zelfs in een joggingpak van je fiets getrokken worden, en het gaat nooit om wat je draagt, maar om hoe de ander je ziet.
Onderzoek toont aan dat juist meisjes die hun seksualiteit kunnen begrijpen en zelf vormgeven, beter in staat zijn om zich te beschermen. Ze gebruiken anticonceptie consequenter, zijn beter in het herkennen van grensoverschrijdend gedrag en nemen zelf de regie over hun seksuele gezondheid. Het lijkt paradoxaal, maar vrijheid biedt bescherming. Het idee dat seksualiteit alleen een gevaar is, dat het altijd beschermd moet worden tegen de ‘gevaren’ van de wereld, houdt deze dynamiek in stand.
Toch merken we hoe, zelfs in een post-#MeToo-tijdperk, de blik op seksueel misbruik vaak nog steeds scheef is. In de recente zaak rond Marco Borsato werd er veel meer aandacht besteed aan zijn emotionele toestand dan aan het daadwerkelijke slachtoffer. Het gaat dan niet meer over wat er is gebeurd, maar over de schade aan de dader. Dit is geen nieuwe tendens, maar een die de kracht van slachtoffer-shaming voortzet, waarin het slachtoffer altijd een zekere verantwoordelijkheid lijkt te dragen.
Diezelfde fascinatie voor leed is te vinden in de populaire podcast Op zoek naar Marlotte, waarin een jonge vrouw haar verhaal van verwarring en pijn deelt. Het blijkt bijna onmogelijk om niet meegezogen te worden in het verhaal, niet uit medeleven, maar uit een verlangen om te begrijpen om te analyseren en te voelen wat er met een ander gebeurt. Misschien zegt dit iets over onszelf: hoe we collectief verstrikt raken in het leed van anderen, om het te bezitten en te verwerken, totdat we vergeten wat het betekent om écht te luisteren.
In deze complexe tijd is de vraag niet alleen wat we onze zonen leren, maar wat we onze dochters leren over hun lichaam, hun seksualiteit en hun vrijheid. Het lijkt simpel, maar de antwoorden zijn allesbehalve dat. Willen we ze beschermen? Of willen we ze leren hoe ze zich in de wereld kunnen bewegen zonder dat hun eigen vrijheid hen tot slachtoffer maakt? Dat is de grote uitdaging: om de lijn tussen bescherming en beperking te begrijpen, en onze dochters niet in angst maar in kracht op te voeden.
Bron: Marije Veerman - ‘Teach our sons’, maar wat leren we onze dochters over seksualiteit?
