Moffenmeiden en Politieke Opsporings Dienst

Deze gevangenen werden vastgehouden in het fabrieksgebouw van de Phoenix, op de Wierickerschans en in het Beursgebouw in Bodegraven. De laatste maand voor de bevrijding waren vele Bodegravers uit hun huizen gezet, die zij na de bevrijding sterk vervuild en soms leeggeroofd weer aantroffen.

De Phoenix en de BS

Zo ook de drogisterij van Maarten Scheer, die helemaal leeggehaald was. Op 9 mei stond in ‘De Kroniek’ de mededeling dat voor het schoonmaken van deze huizen werksters beschikbaar waren, men moest zich daarvoor vervoegen bij de wacht van de BS bij de Phoenix. In dit pand waren de vrouwen opgeborgen die ‘bevriend’ waren geweest met de Duitsers, het is dus wel duidelijk wie de huizen schoon moesten maken. Aan 69 vrouwen en meisjes, de zogenaamde ‘moffenmeiden’, werd uiteindelijk huisarrest opgelegd. Er is in onze regio geen massale kaalknipperij van deze dames voorgekomen, dit dankzij de BS. Wel zijn een aantal losstaande gevallen van kaalscheren van meiden bekend. De Bodegraafse NSB’ers werden zowel in de Phoenix, de Wierickerschans als in het Beursgebouw op de markt opgesloten

Reeuwijk/Gouda/Alphen

Ook dankzij het optreden van de BS en de bewakingstroepen zijn geen excessen met het molesteren van NSB’ers voorgekomen. In Reeuwijk werden de NSB’ers eerst verzameld in de christelijke school aan de ’s Gravenbroekseweg. Later werden zij naar Gouda overgebracht naar de Kaarsenfabriek. 

Zij werden daar bewaakt door bewakingstroepen die daar speciaal voor waren opgericht. Deze gevangenen werden door de bewakingstroepen te voet naar de Marthastichting in Alphen gebracht, waar zij moesten wachten op berechting. Een deel van de Bodegraafse Bewakingstroepen ging mee naar Alphen, de rest was klaar met hun werk en nam afscheid van de Binnenlandse Strijdkrachten.

Foute dorpelingen en berechting

Voor de berechting moest in korte tijd een rechtsapparaat worden opgebouwd. De BS had daarvoor strenge instructies gekregen die ze in Bodegraven ook hebben opgevolgd. Begin juni was er al een officiële dienst die dit werk gaat uitvoeren, de Politieke Opsporings Dienst genoemd (POD), die dit werk overnam van de BS. In samenwerking met de Bodegraafse verzetsmensen werd bekeken welke dorpelingen ‘fout’ geweest waren, waarna een eerlijke berechting volgde. 

Burgerlijke Dienst (BD zie foto)

Naast de bewakingstroepen was er nog een andere groep actief, de BD genoemd. Deze groep bestond vooral uit jonge mensen die belangrijk verzetswerk gedaan hadden als koerier of koerierster. Zij vormden nu de Burgerlijke Dienst. Gekleed in blauwe overals en onder leiding van Eddie van Leeuwen en Cees Vreeken verzorgden zij de mensen van de BS. Van ’s morgens vroeg tot diep in de nacht zorgden zij dat de mensen die op wacht stonden of de gevangenen bewaakten aan eten en drinken kwamen, tot op de Wierickerschans toe. 

Op de foto zijn deze jongeren te zien

Jaap Uithol, Peter Pintus, Lenie Spijker, Izak Zwaneveld, Kees Vreeken, Jaap Beije, Ed van Leeuwen, Flip Jongeneel, Theo Vink, Bart Hoornstra, Ko Fioole, Martin Buitelaar, Wijnand Vermeulen, Tiny van der Poll, Joop Poot, Loes Hoogeboom, Louis Vreeken, Jan Spaas, Nel Bruijnen, Arie van Vliet, Arie Koster, en Corrie Rieuwerts.

Bron:
Historie Verhalen uit het archief