Gebruikerswaardering: 5 / 5
NLMagazine, Economie & Duurzaamheid, belastingen, box 3 - De econoom Bas Jacobs, die zich nadrukkelijk uitspreekt vóór de nieuwe box 3-wet, krijgt kritiek omdat zijn huidige standpunt moeilijk te rijmen lijkt met eerder eigen onderzoek naar belastingdruk en gedragseffecten.
Jacobs, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam, verdedigt de voorgestelde hervorming van het belastingstelsel voor vermogen met veel stelligheid. De Tweede Kamer stemde begin 2026 in met het wetsvoorstel dat uitgaat van een zogenoemde vermogensaanwasbelasting. Vanaf 2028 zouden belastingplichtigen jaarlijks 36% belasting gaan betalen over vermogensgroei, ook als die winst nog niet daadwerkelijk is gerealiseerd.
Papieren rendement en belastingen
Kritiek daarop, onder meer dat dit kan knellen doordat beleggingen nog niet zijn verkocht en rendementen alleen op papier bestaan, wijst Jacobs van de hand als ‘overdreven’. In interviews spreekt hij zelfs van ‘hysterische’ reacties en noemt hij het nieuwe systeem een duidelijke verbetering ten opzichte van het huidige box 3-stelsel.
Tegenstrijdigheid
Die stevige verdediging staat echter in contrast met zijn eerdere ‘academische werk’. In een studie uit 2013, samen met collega’s van het CPB, werd juist benadrukt dat hogere belastingtarieven een grens hebben waarboven ze minder effectief worden voor de staatskas. Zodra tarieven te hoog worden, zouden mensen hun gedrag aanpassen. Dan gaat men vermogens verplaatsen, belasting ontwijken of zelfs het land verlaten. Dat mechanisme speelde toen een centrale rol in de analyse.
Critici wijzen erop dat juist dat soort gedragseffecten ook bij een belasting op niet-gerealiseerde vermogenswinsten relevant kunnen zijn. Bovendien zou Nederland volgens dezelfde eerdere analyse al tot de meest egalitaire landen behoren, waarin inkomensverschillen relatief klein zijn.
Opmerkelijke koers Jacobs
Tegen die achtergrond wordt de huidige koers van Jacobs door sommigen gezien als opmerkelijk, omdat hij nu een stelsel verdedigt dat voor veel spaarders en beleggers juist wél een voortdurende belastingdruk kan betekenen, ook wanneer winsten nog onzeker of tijdelijk zijn.
De nieuwe wet ligt inmiddels bij de Eerste Kamer, die zich binnenkort opnieuw over het voorstel zal buigen.
