NLMagazine, Articicial Intelligence en opschaling gemeenten - Succesvolle AI-toepassingen zijn er inmiddels volop bij gemeenten en andere overheden. Toch profiteren andere overheden nauwelijks mee. Een centraal AI-platform moet daar verandering in brengen.
De rijksoverheid wil dat meer overheden gebruikmaken van AI. Tot nu toe gebeurt ontwikkeling vooral lokaal. Het nieuwe Platform AI & Overheid moet succesvolle toepassingen helpen opschalen en versnellen. “Veel organisaties kijken vooral naar risico’s. We moeten nog veel overheden meenemen,” zei Hillie Beentjes, directeur Digitale Samenleving bij BZK, bij de lancering van het platform begin juli in Utrecht.
Stijgende inzet van AI
In 2024 telde BZK zo’n 266 AI-toepassingen bij overheden, flink meer dan de 165 in 2021 en 75 in 2019. Veel van deze toepassingen zijn al volop in gebruik. Voorbeelden zijn virtuele assistenten en interne AI-chatbots zoals ChatAmsterdam van de gemeente Amsterdam.
Opschaling hapert
Opschaling blijft lastig. ICT-systemen sluiten vaak niet op elkaar aan en gebruikers twijfelen aan de ethiek, datakwaliteit en betrouwbaarheid van AI-oplossingen. Ook ontbreekt vaak een due diligence-rapport en overzicht van beschikbare toepassingen. Het platform wil via een community-structuur samenwerking en kennisdeling stimuleren.
Kennisniveau omhoog
Het ministerie van BZK wil via het platform ook het AI-kennisniveau bij ambtenaren vergroten. Volgens voormalig staatssecretaris Szolt Szabó moeten ambtenaren ‘AI-geletterd’ zijn, mede vanwege de Europese AI-verordening die sinds augustus 2023 van kracht is.
Digitaliseringsstrategie: focus op soevereine AI
AI is een speerpunt in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), begin juli gepresenteerd door staatssecretaris Van Marum. De strategie zet in op ‘soevereine’ Europese, open source AI-tools, als alternatief voor Big Tech. De Tweede Kamer sprak deze wens ook uit, mede vanwege lagere kosten bij gezamenlijke inkoop.
Macht van Big Tech
Toch zitten veel gemeenten nog vast aan Microsoft, dat Copilot actief promoot. Een voordeel ten opzichte van ChatGPT is dat data op eigen servers kunnen blijven. Steeds meer gemeenten beperken inmiddels het gebruik van ChatGPT wegens AVG-risico’s.
Alternatieven in opkomst
In de VS wordt inmiddels ChatGPT for Government gebruikt. OpenAI ontwikkelde deze versie omdat ambtenaren massaal de reguliere ChatGPT raadpleegden. In Nederland ontwikkelde Montferland het alternatief GovGPT, een open source chatbot die lokaal draait en o.a. brieven beoordeelt.
AI-governancekader
Eind mei lanceerde de VNG een voorlopig AI-governancekader. Dit helpt gemeenten bij het verantwoord inzetten van AI, met richtlijnen voor processen en rollen. Het kader wordt nu getest door enkele gemeenten.
Bron: GemeenteNu
