TAAL 27 - Moeilijk hoor, dat Nederlands

Neem nou het bijvoeglijk naamwoord (oud, nieuw, mooi) of zoals de taalkundigen het noemen: het adjectief. Bij DE-woorden komt er een E achter, oud: de oude man. Bij HET-woorden geldt dat ook, behalve als er geen HET voor het zelfstandig naamwoord staat, groen: het groene licht, een groen licht of groen licht. Lastig, maar het is te doen, helaas zijn er nogal wat uitzonderingen.

Het is Edammer kaas en hoewel kaas een DE-woord is krijgen plaatsnamen geen E.
De open deur, geen E achter open, want woorden die eindigen op bepaalde letters krijgen geen E (de albino rat, de sexy vent, het privé terrein).
Stoffelijke adjectieven krijgen EN, goud: het gouden horloge; glas: de glazen vaas. Om het nog moeilijker te maken zijn daar weer uitzonderingen op: nylon en plastic krijgen geen E: de nylon tas en de plastic beker, hoewel inmiddels vaak plasticken beker wordt gehoord.

Meer uitzonderingen: rechter, linker, gratis en woorden op -bloed krijgen geen E: de volbloed paarden. Dan is er nog een regel over officiële titels of verbindingen, die volgens ANS (de grammatica bijbel) ‘vast aanvoelen’: de gevolmachtigd minister. Zo is ook een sociaal werkster een ander dan een sociale werkster. De eerste werkster gaat over het beroep, de tweede is ook een beroep, namelijk dat van een werkster en zij is erg sociaal.

Als we het over het beroep hebben, krijgt het bijvoeglijk naamwoord ook geen E als er EEN voor staat en het iets over het vak zegt: een bekwaam arts. Een knap timmerman is goed in zijn vak, een knappe timmerman ziet er goed uit.

De woorden VEEL en WEINIG hebben weer aparte regels: zonder lidwoord krijgen ze geen E: veel winkels, weinig honden. Natuurlijk krijgen vast uitdrukkingen een uitzonderingspositie: Gefeliciteerd, nog vele jaren…
Met een lidwoord krijgen deze woorden weer wel een E: Het weinige geld dat hij had, … en De vele aanwezigen moesten staan.

Echt moeilijk hoor, dat Nederlands.