Gebruikerswaardering: 5 / 5
Column door Fred van Assendelft - NLMagazine/Columns - Soms lees je in een krant de meest fantastische woorden of woordcombinaties. Ik ben dan ook heel erg onder de indruk van de bedenkers en schrijvers van die woorden.
Onlangs las ik in Het Parool (2 sept. 2025) een stuk van Stefan Raatgever met een klacht over talkshows op de tv. Hij vond het maar vaak ‘feitenvrij gebabbel ‘. Het lijkt een beetje op ‘kantinerechts‘ (Volkskrant, 2 juni 2025 door Sander Schimmelpenninck: in politiek opzicht rechts, waarbij wat gezegd wordt gebaseerd is op persoonlijke ervaringen en ondersteund wordt door anekdotische argumenten) of het al vaker gebruikte kantinepraat (praten zonder eerst na te denken).
Hoe komen ze erop ? De meest logische manier om nieuwe woorden te bedenken en te maken, is het aan elkaar plakken van bestaande woorden, klimaat + verandering geeft klimaatverandering. Ook zijn er veel leenwoorden (laptop, influencer) als nieuw woord in onze taal geïntroduceerd. Merknamen kunnen een werkwoord vormen (googelen, whatsappen) of er zijn afkortingen die als woord verder gaan leven (havo; AVRO; horeca). Zo zijn er nog veel meer mogelijkheden.
Het interessante is dat dit proces heel organisch verloopt. Woorden die mensen nuttig vinden en veel gebruiken, blijven bestaan. Anderen verdwijnen weer snel. De Nederlandse taal past zich zo constant aan de nieuwe ontwikkelingen en behoeftes aan.
Nog een paar: troetelleger uit Het Parool (ANP) op 19 september 2025 (als een politica veel haat over zich heen krijgt, wordt het troetelleger ingeschakeld om via WhatsApp en Signal positief te reageren. Bestrijd haat met liefde.) En: knechtjeskapitalisme van Milou Brand in Het Financieele Dagblad van 7 mei 2025: vorm van kapitalisme die zich kenmerkt doordat bedrijven en ondernemers louter kunnen functioneren bij de gratie van de machthebber en daarom diens bevelen en opdrachten slaafs uitvoeren.
Vooruit, nog één: de gratisbierbrigade: kritische term voor een groep populistische politici die schaamteloos stemmen trachten te winnen met politieke plannen die voor de burger aantrekkelijk lijken, maar in feite financieel onhaalbaar zijn.
‘Het eigen risico in de zorgverzekering is daarmee een ideaal speeltje in de handen van de gratis-bier-brigade. Met de slogan ‘het eigen risico is een boete op ziek zijn’ hoopt men steeds kiezers te paaien.’ (Trouw, 4 sept. 2025)
Er komen in een levende taal, zoals de onze, telkens weer prachtige, nieuwe woorden.
